Bezienswaardigheden Brazilië

Rio de Janeiro

Rio de Janeiro (São Sebastião do Rio de Janeiro) of kortweg Rio is de hoofdstad van de gelijknamige staat in het zuidoosten van Brazilië en telt ruim 6 miljoen inwoners. De stad ligt aan een wijde baai, de Baía de Guanabara en was tot 1960 de hoofdstad van Brazilië (sindsdien is Brasilia de hoofdstad). Rio is natuurlijk beroemd om zijn stranden, zoals Copacabana en Ipanema, ze liggen vlak naast elkaar: alleen het kleine strand van Arpoador scheidt ze. Het Copacabanastrand is 4 kilometer lang en heeft de vorm van een halve maan. Maar Rio is ook bekend vanwege de vele sloppenwijken, genaamd favelas. Favelas vindt men overal verspreid door de stad, ze zijn doorgaans gebouwd op hellingen die te steil zijn voor reguliere bebouwing en grenzen vaak aan de meest exclusieve wijken van Rio. Het Maracanã is één van de grootste voetbalstadions ter wereld. Het uitbundige gevierde carnaval wordt jaarlijkse bezocht door duizenden toeristen. Het Tijucawoud is een regenwoud, midden in Rio de Janeiro. Het regenwoud is handmatig aangelegd en bestrijkt een oppervlakte van bijna 33 km², waardoor het, het grootste bos ter wereld is dat midden in een stad ligt. In het woud bevindt zich onder andere het reusachtige Cristo Redentor (Christus de Verlosser) beeld op de 710 meter hoge Corcovadoberg. De Suikerbroodberg is een bergtop van 396 meter hoog, gelegen bij de ingang van de Baía de Guanabara. De berg eindigt kegelvormig, wat het een karakteristiek aanzien geeft. De berg is makkelijk te bereiken via een 1400 meter lange kabelbaan, maar is ook te beklimmen.

Costa Verde, Paraty & Ilha Grande

De Costa Verde (groene kust) is een prachtige kuststrook ten zuidwesten van Rio de Janeiro met veel groen (jungle) en mooie stranden. De cariocas (inwoners uit Rio) weten dit maar al te goed en daarom hebben veel mensen uit Rio een tweede huis langs de Costa Verde. De bergen van de Serra do Mar lopen hier af in zee om vervolgens, in de vorm van eilanden, voor de kust weer tevoorschijn te komen. Ilha Grande is één van de mooiste hiervan. Langs deze kust ligt één van de mooiste koloniale stadjes van Brazilië, Paraty en het vissersdorpje Mangaratiba dat in de 18e eeuw de haven was voor de export van goud en later koffie en de import van slaven.

Paraty werd in 1667 door de Portugezen gesticht en heeft een prachtig bewaard gebleven koloniaal centrum. Het ligt in de baai van Ilha Grande en in het achterland bevinden zich tropische bossen, bergen en watervallen. Na de ontdekking van ’s werelds rijkste goudmijnen in 1696 in de bergen van Minas Gerais, werd Paraty een exporthaven van goud via Rio de Janeiro naar Portugal. De daarop volgende goudkoorts leidde tot de aanleg van de Caminho do Ouro (Goudroute), een 1200 km lange route, op steile gedeeltes geplaveid met grote stenen. Twee gedeeltes van de oude route zijn opgegraven en kunnen bezocht worden. Het historische centrum is autovrij, heeft origineel geplaveide straatjes en het grootste deel van de architectuur is al ruim 250 jaar onveranderd. Er zijn o.a. vier belangrijke historische barok kerken in Paraty, waaronder de Igreja Matriz Nossa Senhora do Remédios uit 1873, de grootste kerk van het stadje. Dan zijn er nog twee koloniale forten, het Forte Defensor uit 1703 met 6 kanonnen, en Forte Patitiba (begin 18e eeuw) ook bekend als Cadeia Antiga (oude gevangenis). Daarbuiten kent het stadje vele kleurrijke koloniale huizen.

Ilha Grande (letterlijk: Groot eiland) is een eiland gelegen voor de kust van de Costa Verde, bedekt met tropisch regenwoud. Het is het grootste eiland van de archipel Angra dos Reis. De oppervlakte van het eiland bedraagt 193 km² en het hoogste punt is de berg Pico da Pedra D'Água van 1031 m. Het eiland heeft vele idyllische stranden, bergtoppen, watervallen en ongerepte bossen. Haar grondgebied ligt grotendeels in het staatspark Ilha Grande en de rest valt onder strikte ontwikkelingsbeperkingen. Het eiland heeft geen wegen en auto's en bevat meer dan 150 km wandelpaden. Het eiland herbergde een beruchte gevangenis voor de zwaarste gevangenen van het land maar deze is in 1994 gesloten.

São Paulo

São Paulo ligt ruim 400 km ten westen van Rio de Janeiro eveneens aan de Atlantische kust. Het is de grootste stad van Zuid-Amerika, de agglomeratie telt ruim 22 miljoen inwoners op een oppervlakte van meer dan 1500 km²! São Paulo is het economische en culturele centrum van Brazilië. Uit de stad komt 40% van de Braziliaanse industriële productie. In de negentiende eeuw werd de economie hoofdzakelijk gedreven door de export van koffie. Aan het begin van de twintigste eeuw, daalde de koffieprijs scherp en als gevolg daarvan ontstond de industriële ontwikkeling van de stad. De etnische samenstelling van de bevolking is zeer divers, dit komt doordat de stad immigranten trok om te werken op de koffieplantages en later in de industrie. Sao Paulo heeft één van de hoogste concentraties woontorens ter wereld en telt meer dan 18.000 gebouwen met minimaal 15 verdiepingen. Na Los Angeles heeft São Paulo de meeste helikopters in de lucht. Het Museu de Arte de São Paulo is één van de grootste musea van Latijns-Amerika. Hier hangen werken van onder andere Karel Appel, Paul Cézanne, Vincent van Gogh, Pablo Picasso en vele anderen. Ook de kathedraal van São Paulo is een bezoek waard. Het gebouw is één van de grootste neogotische kathedralen in de wereld. Het hoogste gebouw van Brazilië staat hier ook, de Mirante do Vale.

Watervallen van de Iguaçu

De Watervallen van de Iguaçu (Cataratas do Iguaçu) vormen het grootste complex van watervallen in Zuid-Amerika. Ze liggen in het zuidwesten van Brazilië op de grens met Argentinië en Paraguay. Afhankelijk van de hoeveelheid water die door de rivier Iguaçu stroomt, is het aantal watervallen 270 tot 300. De totale lengte van de watervallen is 2,7 kilometer en ze vallen tot 82 meter naar beneden. De bekendste waterval is de "Garganta do Diablo" (keel van de duivel), een grote halfronde waterval van 150 meter breed waarin het water 70 meter in de diepte stort. De watervallen bevinden zich in twee nationale parken, Nationaal park Iguaçu in Brazilië en Nationaal park Iguazú in Argentinië, die beide op de Werelderfgoed lijst van UNESCO staan.

Nationaal park Chapada dos Guimarães

Het nationaal park Chapada dos Guimarães bevindt zich in de staat Mato Grosso op de grens met Bolivia. Het geografische centrum van Zuid Amerika bevindt zich hier! Het woord chapada is een Braziliaans woord en betekent regio van steile kliffen, meestal aan de rand van een plateau. In dit geval is dat het Chapada dos Guimarães plateau, waarnaar het park vernoemd is. Het is één van de oudste plateaus op aarde en is meer dan 700 m hoog. Het park bestaat verder uit savanne, onderbroken door stukken Cerrado (savanne-achtig) bos, bijzonder geërodeerde rotsen en vele prachtige grotten en watervallen. De dieren die er onder andere gezien kunnen worden zijn, de poema, jaguarundi, reuzen rivierotter en het zwartstaart zijdeaapje. De watervallen in het park zijn o.a. de Salgadeira waterval, de prachtige 85 m hoge Véu da Noiva waterval en de Cachoeirinha watervallen. De Cidade de Pedra (stenen stad) is een rotsformatie die door de invloed van weer en tijd bijzondere sculpturen heeft opgeleverd. En ten slotte de archeologische sites van Pingador en Bom Jardim welke uit grotten bestaan met 4000 jaar oude rotstekeningen.

Pantanal

De Pantanal is het grootste moerasgebied ter wereld. De regio, waarvan de naam is afgeleid van het Portugese woord pântano (moeras), bevindt zich voornamelijk in Brazilië. Verder bestrijkt de Pantanal delen van Bolivia en Paraguay. In totaal is het een gebied van 150.000 km². De Pantanal is een groot bassin dat zijn water krijgt van hoger gelegen land, zoals het Mato Grosso Plateau. Het water verlaat het bassin weer langzaam via de rivier de Paraguay. Het bevat een enorme interne rivierdelta, waarin verschillende rivieren uit de omliggende plateaus samenkomen. Gedurende de regentijd (december – mei) stijgt het waterpeil meer dan drie meter en stroomt het gebied over, waardoor 80% ervan onder water komt te staan. Deze overstroming maakt het omliggende land erg vruchtbaar. Er groeien dan ook zeer veel planten, waaronder ’s werelds rijkste collectie aan waterplanten. Er wordt vermoed dat het, het hoogst geconcentreerde flora en fauna ecosysteem ter wereld heeft! Het bevat 3500 plantensoorten, meer dan 650 vogelsoorten, 400 vissoorten, ongeveer 100 soorten zoogdieren en 80 soorten reptielen. O.a. de ernstig bedreigde prachtig blauwe hyacintara (papegaai) komt hier nog voor. Het is de grootste vliegende papegaaiensoort met een lengte tot 1 meter! Andere bedreigde diersoorten die voorkomen in de Pantanal zijn de jaguar, kaaiman, manenwolf, reuzenotter, reuzengordeldier, capibara en laaglandtapir. Tot de beschermde gebieden in de regio behoren het Pantanal Matogrossense National Park van 1350 km². En een aantal privé natuurreservaten.

Het Amazoneregenwoud & Manaus

Het Amazoneregenwoud is het grootste regenwoud op aarde. Het heeft een oppervlakte van 7 miljoen km² en is verspreid over negen landen: Brazilië (60%), Peru, Colombia, Venezuela, Bolivia, Guyana, Suriname, Ecuador en Frans-Guyana. Meer dan de helft van al het overgebleven regenwoud op aarde ligt in het Amazonebekken. Dit bekken wordt grotendeels door de rivier de Amazone en zijn 1100 zijrivieren doorstroomd. Langs de smalle kreken, Igarapés, leven nog steeds de afstammelingen van de indianen, Caboclos. In het regenwoud leven ongeveer 2,5 miljoen insectensoorten, tientallen duizenden plantensoorten, en bijna 2000 soorten vogels en zoogdieren. De diversiteit van plantensoorten is de hoogste ter wereld. Eén op de vijf van alle vogels in de wereld leeft in de regenwouden van de Amazone.

Op ongeveer 1500 km van de monding van de Amazone ligt middenin het regenwoud Manaus. Het is de hoofdstad van de staat Amazonas en telt ongeveer 2 miljoen inwoners. De naam komt van een indianenstam, de Manaó. Manaus wordt belangrijk aan het einde van de 19e eeuw als de rubberhandel de stad ongelofelijke rijkdom verschaft. Het uit 1896 daterende neo-classistische operagebouw Teatro Amazonas staat symbool voor die welvaart. Aan de rivier ligt de Mercado Municipal uit 1882. Dit gietijzeren marktgebouw is gebouwd in de stijl van de Parijse markthallen, Les Halles. Er vindt een levendige vis- en groentehandel plaats. Op ongeveer 15km van het centrum van Manaus vloeien de Rio Solimões en de Rio Negro samen om vervolgens de Amazone te vormen. Dit punt wordt de ontmoeting van wateren (Encontro das Águas) genoemd.

Belém

Belém do Pará is de hoofdstad van de staat Pará en ligt aan de monding van de Amazonerivier. Het is dan ook een belangrijk vertrekpunt voor tochten over de Amazone. "De stad van de Mangobomen" heeft verder mooie pleinen en gerestaureerde historische gebouwen langs brede avenues. Het grootste plein is het Praça da República. Onder de bezienswaardigheden, het gerestaureerde neoklassieke Teatro da Paz uit 1874, één van de grootste theaters in het land, de Mercês kerk uit 1640, de oudste kerk in Belém en de kathedraal uit 1748 in neoklassieke stijl. Tijdens de hoogtijdagen van de rubber handel werd in 1909 de Basílica de Nossa Senhora de Nazaré gebouwd. In de oude stad (Cidade Velha) is het Forte do Castelo te vinden, dit was de plek waar de Portugezen hun eerste verdediging opzetten. Op de kades van Belém is de Ver-o-Peso markt gesitueerd waar de Portugezen vroeger goederen wogen om de belasting te bepalen. Nu wordt hier o.a. gigantische riviervis verhandeld. In Belém bevindt zich ook een Botanische tuin, Bosque Rodrigues Alves. Het grote Museu Emílio Goeldi bevat een antropologisch museum, een dierentuin en een botanische expositie met o.a. Victoria Régia lelies (de grootste waterlelie). Jaarlijks vind in Belém één van de grootste en meest kleurrijke festivals van Noord Brazilië plaats, het Círio de Nazaré festival. Tegenover Belém ligt Ilha do Papagaio (papegaaieneiland), zodra de zon opkomt, vliegen honderden felgekleurde papegaaien die hier overnacht hebben, naar het vaste land, een schitterend spektakel!

Recife

Recife is de hoofdstad van de staat Pernambuco en ligt ongeveer 100 kilometer ten zuiden van de oostelijkste punt van het Zuid-Amerikaanse continent. De stad ligt aan zee en is gebouwd aan de monding van de rivieren Beberibe en de Capibaribe, welke hier uitkomen op de Atlantische oceaan. Ze heeft haar naam te danken aan het langgerekte zwarte rif (recife in het Portugees) dat voor de kust ligt. Recife wordt ook wel het Venetië van Brazilië genoemd, vanwege het grote aantal bruggen over de boven genoemde rivieren in het centrum van de stad. In de jaren 1630-1654 viel een deel van Brazilië onder Nederlands bewind (Nederlands-Brazilië). Het gezag werd uitgeoefend vanuit Recife dat destijds Mauritsstad heette. Het Fort Oranje op het nabijgelegen eiland Itamaracá, en de in Recife gelegen forten Do Brum (naar de Nederlandse officier De Bruyn) en Cinco Pontas zijn overblijfselen uit deze tijd. De agglomeratie omvat onder andere de stad Olinda met een charmant historisch centrum met kloosters welke mooie voorbeelden zijn van Iberisch barok. Tevens zijn er in Olinda vele kunst ateliers. Het carnaval van zowel Olinda als Recife staat bekend als het beste en meest traditionele van Brazilië.

Salvador da Bahia

Salvador of Salvador da Bahia, is de Afro-Braziliaanse juweel, in het noordoosten van Brazilië aan de Atlantische Oceaan. Het is de hoofdstad van de deelstaat Bahia en telt zo'n 3 miljoen inwoners. De historische bovenstad (ooit de hoofdstad van de Portugese kolonie) bestaat uit prachtige 17e en 18e eeuwse Portugese gebouwen. Zoals in de kleurige wijk Pelourinho met de vergulde San Francisco-kerk. Ze staat dan ook sinds 1985 op de werelderfgoedlijst van UNESCO. De ontwikkeling van Salvador is sterk beïnvloed door het grote aantal slaven die vanuit Afrika in Salvador aankwamen om te werk gesteld te worden op de vele plantages en suikermolens (engenhos) die de stad omringden. Aan de Afrikaanse cultuur is onder andere de Candomblé ontleend, een godsdienstig ritueel dat vaak -ten onrechte- met voodoo vergeleken wordt. Salvador ademt muziek, bijna dagelijks vinden er festivals plaats met imponerende drumbands. En het carnaval van Salvador is met een lengte van 25 km zelfs het grootste straatcarnaval ter wereld! Een culinaire specialiteit van Salvador is de acarajé. Dit is een "bal" gemaakt van ontvelde bonen (feijão fradinho) die in hete palmolie (dendê) gebakken wordt. Ze worden puur gegeten of gevuld met bv garnalen. Bekend van Salvador is verder de capoeira. Dit is een van oorsprong Afrikaanse vechtsport die door de slaven is geïmporteerd, omdat het voor de slaven verboden was een gevechtssport te beoefenen werd hij als dans vermomd.

Nationaal park Chapada Diamantina

Het nationaal park Chapada Diamantina ligt zo’n 300 km ten westen van Salvador da Bahia en heeft een oppervlakte van 1540 km². Het bestaat uit steile klifformaties afgewisseld door omvangrijke stukken “Caatinga” (steppeachtig gebied), “Cerrado” (savanneachtig gebied), stukken Atlantisch regenwoud en “Pântano” (drasland met permanente plantengroei) en doorsneden door rivieren. Deze diversiteit aan ecosystemen geeft een evenzo grote diversiteit aan flora en fauna. Zo zijn de zeldzame manenwolf, jaguar en ocelot er te vinden, evenals vogelsoorten zoals de koningsgier, kroonarend, kuif seriema en roodrug ara. Tot de bezienswaardigheden behoren de uitgebreide grotten van Gruta do Lapa Doce en Pratinha (met prachtig blauw water). De 384 m hoge Cachoeira da Fumaça (rookwaterval), de één na hoogste waterval van Brazilië. Door een opwaartse luchtstroom wordt het water van deze waterval weer terug omhoog gestuwd wat het rook effect geeft. En de bloedrode Cachoeira do Diabo en de Cachoeira do Roncador watervallen. Rotstekeningen tonen aan dat er al duizenden jaren geleden mensen in het gebied hebben geleefd. Maar de eerste permanente nederzettingen ontstonden toen de Portugezen in 1844, de goud- en diamantmijnen, gingen exploiteren.

Atlantisch regenwoud, Cocoa en Dendê kust & Peninsula de Maraú

Het Atlantisch regenwoud is een regio van tropisch- en subtropisch nevelwoud, tropisch droogbos, tropische savanne, semi-bladverliezend bos en mangrove bossen. De regio strekt zich uit langs het grootste deel van de Atlantische kust van Brazilië en loopt in het binnenland door tot Paraguay en Argentinië. Het Atlantisch regenwoud is bijzonder omdat het als echt tropisch regenwoud doorloopt tot zelfs de 24e graad zuiderbreedte (waar geografisch gezien normaal weinig neerslag is). Dit komt doordat de passaatwinden toch voor neerslag zorgen. Het bevat een aantal zeer bedreigde diersoorten zoals het penseelaapje, het leeuwaapje en de spinaap.

Onderdeel van het gebied is de Cocoa en Dendê kust, het kustgebied vanaf Salvador zo'n 350 km naar het zuiden. Het wordt gekenmerkt door prachtige stranden, eilanden, peninsula's overdekt met jungle, omzoomd met koraal en mangrove of eindeloze kilometers kokos palmbomen. Tropische rivieren onderbreken de kustlijn evenals koloniale stadjes zoals Ilhéus en Olivenca.

Ongeveer halverwege bevindt zich het Peninsula de Maraú welke zich noordelijk uitstrekt vanaf het stadje Maraú. De Peninsula is volledig omzoomd door prachtige stranden, zowel aan de oceaan kant als aan de kant van de Baía de Camamu. Deze baai heeft dik mangrove bos en in het zuidelijkste puntje mondt de waterval van Tremembé direct uit in zee. Het belangrijkste plaatsje op de Peninsula is het kleine vissersplaatsje Barro Grande met zanderige straatjes en een handvol pousadas onder de schaduw van casuarina- en palmbomen.